Samningar við landeigendur

Þegar undirbúningi fyrir lagningu háspennulína er lokið, eftir atvikum þegar mati á umhverfisáhrifum er lokið, sbr. lög um mat á umhverfisáhrifum, nr. 106/2000, og gerð skipulagsáætlana, sbr. skipulags- og byggingarlög, nr. 73/1997, þarf að leita eftir heimild til að hefja viðkomandi framkvæmd.

Rétt er að benda á að í 21. gr. raforkulaganna kemur m.a. fram að ekki má leggja raflínur eða reisa önnur mannvirki á grundvelli leyfa samkvæmt raforkulögum fyrr en náðst hefur samkomulag um endurgjald fyrir landnot eða að eignarnám hefur farið fram.

Af ákvæðinu leiðir að raforkulögin gera ráð fyrir að samkomulag við landeigendur um heimild og endurgjald þurfi að liggja fyrir áður en lagðar eru raflínur í landi þeirra. Náist hins vegar ekki samkomulag gera lögin ráð fyrir tilteknu ferli til að leysa úr ágreiningi.

Kynningar og samráð

Auk almennra kynningarfunda hefst hið eiginlega samningaferli alla jafna á því að Landsnet boðar viðsemjendur sína, hvern fyrir sig, formlega til fundar. Markmið slíks fundar er að kynna fyrirhugaðar framkvæmdir, sem ráðgerðar eru á landsvæði í þeirra eigu, og leita eftir athugasemdum og ábendingum landeigenda.

Á síðari stigum viðræðna leggur Landsnet fram drög að samningi sem almennt byggir á tveimur meginþáttum:

• Afmörkun á réttindum sem Landsneti eru veitt vegna framkvæmda hverju sinni og felst alla jafna í því ótímabundinn afnotaréttur af viðkomandi landi.
• Greiðslu endurgjalds fyrir réttindin.

Fjárhæð endurgjalds hverju sinni grundvallast m.a. á markaðsvirði viðkomandi lands, dómafordæmum, úrskurðum matsnefndar eignarnámsbóta, orðsendingu Vegagerðarinnar um landbætur vegna vegagerðar o.fl.