Landsnet :: Umhverfi og samfélag :: Umhverfismál :: Nýframkvæmdir :: Loftlínur eða jarðstrengir
Raunafl og launafl
Aflið sem raforkuframleiðandinn lætur kaupandanum í té skiptist í tvo hluta: Raunafl, sem er hinn nytsamlegi hluti aflsins og hitar eldavélar og knýr tæki o.s.frv. og launafl, en það nýtist kaupandanum ekki.

Flest tæki sem knúin eru riðstraumi taka hluta raforkunnar og fela hana í segulsviði umhverfis straumleiðara sína, launaflið sér tækjunum fyrir þessari orku.

Kaupandi raforkunnar greiðir aðeins fyrir raunaflið og gerir raforkuframleiðandinn því iðulega þá kröfu til kaupandans að búnaður hans noti hlutfallslega lítið launafl.

Loftlínur eða jarðstrengir

Á undanförnum misserum hafa skapast talsverðar umræður um möguleika þess að leggja flutningskerfi raforku sem jarðstrengi í stað loftlína til að draga úr sjónrænum áhrifum háspennulína.

Dreifiveitur hafa víða lagt raflínur í jörð en þær hafa mun lægri rekstrarspennu en háspennulínur í flutningskerfinu (66 kV og hærri spenna). Tækniframfarir og kostnaðarþróun undanfarinna ára hafa gert dreifiveitum þessa breytingu mögulega.

Ástæður

Smelltu á mynd til að stækka

Unnið að viðgerð jarðstrengs í Mosfellsdal.

Háspennulínur, yfir 100 kV spennu, eru almennt lagðar sem loftlínur hér á landi eins og reyndar um allan heim. Ástæður þess eru í senn tæknilegar, rekstrarlegar og fjárhagslegar. Dæmi um tæknilega ástæðu er að meðfram jarðstrengjum þarf að reisa mannvirki með reglulegu millibili til þess að losa strenginn við svokallað launafl.

Launaflið sem myndast í jarðstrengjum og sem eykst með aukinni rekstrarspennu hamlar flutningi raunafls um strenginn. Með aukinni vegalengd jarðstrengja eykst óhagkvæmni vegna myndunar launafls mjög hratt. Þetta vandamál er ekki fyrir hendi í loftlínum. Einnig má nefna að viðgerðatími jarðstrengja er margfalt lengri en viðgerðartími loftlína og viðgerð jarðstrengja er jafnframt mun flóknari aðgerð. 

Afturkræf áhrif

Hafa ber í huga að sjónræn áhrif raflína, rafstrengja og tengivirkja á umhverfið eru að mestu leyti afturkræf því hægt er að fjarlægja línur og tengivirki og endurheimtir landið þá fyrri ásjón sína að mestu. Í flestum tilvikum gildir það sama um jarðstrengi en ryðja þarf nokkuð breitt framkvæmdabelti undir jarðstreng með sömu flutningsgetu og samsvarandi loftlínu.

Háspennulínur - aðgát skal höfðNánar um loftlínur og jarðstrengi

  • Landsnet
  • Gylfaflöt 9
  • 112 Reykjavík
  • Sími 563 9300
  • Fax 563 9309
  • landsnet@landsnet.is
  • Kennitala 580804-2410